Malumunuz Irak’ta 2003 yılında baÅŸlayan özgürleÅŸtirme harekatı sonucu ülke bir iç savaÅŸla yüzyüze kalmış durumda. Gazeteler ve radyo-televizyon haber bültenleri Irak’taki çatışmaları her gün sonuçları ile veriyor. Artık 3 büyük futbol takımımızdan sonra televizyonlarda haberi her gün yayınlanan tek konu Irak.
Bu kadar ÅŸiddetin yaÅŸandığı bir ülkeden çıkan haberlerin neredeyse yüzde doksan beÅŸi bir saldırı veya çatışma ve sonucunda ölen kiÅŸilerin sayısı oluyor. Haber baÅŸlığı genelde “Irak’ın ÅŸu ÅŸehrinde çıkan çatışma ya da meydana gelen patlama neticesinde xyz kadar Irak’lı öldü” ÅŸeklinde oluyor. xyz kimi zaman 5 kimi zaman 250. Bu çatışmalar sonucunda eÄŸer müttefik kuvvetler askerlerinden ölen olmuÅŸsa, ÅŸimdiye kadarki yeküne eklenerek, “Harekatın baÅŸladığı günden bu yana ölen Amerikan askeri sayısı böylece 4.987′ye yükseldi” ÅŸeklinde bir cümle ile haber baÄŸlanıyor.
Peki neden kimse “Harekatın baÅŸladığı günden bu yana ölen Irak’lı sivil sayısı ÅŸuna yükseldi” demiyor. Yaklaşık bir senedir böyle bir rakam bekliyorum ama henüz açıklayan olmadı. Sanıyorum bu bilgi artık haber deÄŸeri taşımıyor. Çünkü her gün ölen onlarca sivil haftada bir ölen bir kaç batılı ülkenin askeri kadar ilgi çekici ya da ilginin çekilmesi gereken bir ÅŸey deÄŸil.
Bu rakamı haberlerden öğrenme umudumu keserek kendim araştırmaya karar verdim. Karşılaştığım rakamlar arasında beklediğim gibi uçurumlar var. Rakamlara geleceğim ama genel olarak gördüğüm kadarıyla savaş sonucu ölen insan tanımı yapılırken savaş ve peşi sıra getirdiği koşullar sonucu ölenler düşünülüyor.
Bu baÄŸlantıda okuduÄŸum makalede iki kurumdan farklı rakamlar geliyor. Iraq Body Counts isimli kurum ÅŸu ana kadar ölen Irak’lı sayısının 69660 ile 76112 arasında olduÄŸunu söylüyor. Bu sayı bulunurken Irak’ta müttefik güçler tarafından yapılan harekatlarda ölenler ile müttefik güçlere karşı düzenlenen saldırılarda ölen siviller göz önüne alınmış. Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health tarafından yürütülen bir çalışmaya göre ise 2003 yılından bu yana 601.027’si ÅŸiddet olayları ve saldırılar nedeniyle toplam 654.965 Irak’lı sivil ölmüş. Aradaki fark ise savaÅŸ nedeniyle oluÅŸan yoksulluk sonucu ortaya çıkan açlık ve hastalıklar yüzünden ölenlerin sayısı. Bu baÄŸlantıda aynı zamanda ölü sayısının saatte ve günde kaç kiÅŸi olduÄŸuda yazıyor ama ben bu rakamlardan istatistik yaratılmasını pek etik bulmadığımdan bahsetmiyorum.
Bir başka ağ alanında ölen sivil sayısının bir milyonu geçtiği belirtiliyor ve bir sayaçla gün gün takip ediliyor. Bu rakam benim okuduğum diğer yazılara göre biraz yüksek ancak rakamı nasıl topladıkları anlatılıyor. Yandaki resimde bu siteden alıntıdır ve kendiliğinden sürekli güncellenmektedir. Ümitim güncellemeye ihtiyaç olmaması tabii.
ABD hükümetine göre ise ölen sivil sayısı 30.000 civarında. ABD baÅŸkanının açıklamasına göre “abartıldığı kadar yüksek” deÄŸil yani.
Savaşın haklılığı ya da terörizm ile mücadele boyutunu bir yana bırakırsak bu korkunç rakamları aklımın almasında zorlanıyorum. Irak’ta her gün siviller ölüyor. Bu rakamlar her gün artıyor. Ölü sayısını 600.000 olarak düşünürsek Irak’taki son savaÅŸ su anda ölü sayısı açısından henüz otuzuncu sırada. Bu güne kadarki tüm savaÅŸlara ait listeye buradan ulaÅŸabilirsiniz. Ayrıca sevgili vikipedi’nin buradaki sayfasından da Irak savaşına ait farklı rakamlara ulaÅŸmanız mümkün.
grafik