Archive for the ‘dunya’ Category

Microsoft’un ne ile ilgileneceÄŸini bilememesinin sonucu olarak ortaya çıkan yeni ürünü WorldWide Telescope. Uzay teleskoplarına çevrimiçi ulaÅŸmanızı saÄŸlıyor. GoogleEarth ‘ten sıkılanlara duyurulur.

ABD Ulusal Mühendislik Akademisi hiç derdimiz yokmuş gibi 21. yüzyılda üzerinde en çok uğraşılacak mühendislik çalışmalarını listelemiş. Şampiyon güneş enerjisini ekonomik hale getirmek olmuş.

Sıralı tüm liste aşağıda. Detaylar ise burada:

1. Güneş enerjisinin ekonomik hale getirilmesi
2. Füzyon yoluyla enerji elde edilmesi
3. Temiz su kaynaklarına erişim
4. Tersine-mühendislikle beynin anlaşılması
5. İleri düzeyde kişiselleştirilmiş eğitim
6. Karbon tecrit yöntemlerinin geliştirilmesi
7. Yerleşim altyapılarının yenilenmesi ve iyileştirilmesi
8. Bilimsel buluş araçlarının tasarlanması
9. İleri sağlık bilişimi
10. Nükleer terörün engellenmesi.
11. Daha iyi ilaçların geliştirilmesi
12. Nitrojen döngüsünün yönetimi
13. Siberuzayın emniyeti
14. Gelişmiş sanal gerçeklik

Ãœlkemiz yıllık Sibirya SoÄŸukları günlerini yaÅŸamaya baÅŸladı. Sansasyona bayılan basın yayın kuruluÅŸlarımızın “geberene kadar üşünecek hava” anlamına getirmek için kullandığı bu tamlama artık herkes tarafından o kadar benimsenmiÅŸ durumda ki, insanımızın Sibirya’yı Erzurum’un bir kasabası olduÄŸunu düşünmesi an meselesi. Zira kendisi Balkan’lara kafa tutacak seviyede hava durumlarına ve ana haber bültenlerine konu olur durumda.

Durum bu şekilde abartılacak kadar vahim olmamasına rağmen bu yılın en soğuk döneminden geçtiğimiz doğru.

14 Ocak 2007 saat 00:58 itibariyle biz evimizde otururken dışarıda hava sıcaklıkları şu durumda:

Ankara -12
Erzurum -30
Kars -29
Kayseri -22
Sivas -28

Ancak Dünya’nın en soÄŸuk yeri ülkemiz deÄŸil.

Özellikle Rusya’da ve Kanada’da çok daha soÄŸuk ÅŸehirlerle karşılaÅŸmak mümkün. ÖrneÄŸin an itibariyle Rusya’nın kuzey ÅŸehirlerinden 800 nufuslu Oimekon’da sıcaklık -53 derece. Zaten burası Asya kıtasında kayıt edilebilmiÅŸ en düşük sıcaklığa 1933 yılında -68 derece ile ulaÅŸmış bir bölge. Bununla ilgili tüm liste için bu aÄŸ alanını önerebilirim. Kanada’nın Yellowknife ÅŸehrinde ise ÅŸu anda sıcaklık -34 derece. Bu seviye için bile sıcaklık terimini kullanmak kulaÄŸa biraz garip geliyor. MoÄŸolistan’ın Ulan-Bator ÅŸehri ise -39 derece ile serin bir gün yaşıyor. Sıcaklığın burada da -50 olduÄŸu günlerle karşılaÅŸmak mümkün.

Daha ne kadar soÄŸuk olabilir sorusu aklına gelen varsa, bununla ilgili hizmeti de ayağınıza getiriyorum: Åžu ana kadar kayıt edilebilmiÅŸ en düşük sıcaklık Antartika – Vostok’ta -89.2 derece olarak ölçülmüş. Bu rakamlardan sonra sevgili basınımızı insaflı olmaya çağırıyorum.

Sıcaklıkların kulaÄŸa daha sevimli gelmesini saÄŸlamak için kullanılan en basit yöntem, Kelvin ölçeÄŸi kullanmak. Böylece sıcaklığın Antartika’ya gitmediÄŸiniz durumda 200 derece altına düşme ÅŸansı bulunmuyor. İçimiz ısınıyor.

Ä°nsanoÄŸlunun arsız olduÄŸunu kabul ederek ve “yazın sıcaklar bitsin diye bu kadar istersek sonumuz bu olur” diyerek, sadece sosyetik evlerin bahçelerinde yaz aylarında telef olmaktan zorla kurtulan Sibirya kurtlarına yarayan bu havaların bir an önce makul sıcaklıklara geri dönmesini diliyorum.

Internet ağ alanları üzerine bir kaç çizim. Son resim çok anlaşılır değil. Burada internet üzerindeki uç noktalar birleştirilmiş.

Bence en iyisi periyodik cetvel olmuÅŸ.

Malumunuz Irak’ta 2003 yılında baÅŸlayan özgürleÅŸtirme harekatı sonucu ülke bir iç savaÅŸla yüzyüze kalmış durumda. Gazeteler ve radyo-televizyon haber bültenleri Irak’taki çatışmaları her gün sonuçları ile veriyor. Artık 3 büyük futbol takımımızdan sonra televizyonlarda haberi her gün yayınlanan tek konu Irak.

Bu kadar ÅŸiddetin yaÅŸandığı bir ülkeden çıkan haberlerin neredeyse yüzde doksan beÅŸi bir saldırı veya çatışma ve sonucunda ölen kiÅŸilerin sayısı oluyor. Haber baÅŸlığı genelde “Irak’ın ÅŸu ÅŸehrinde çıkan çatışma ya da meydana gelen patlama neticesinde xyz kadar Irak’lı öldü” ÅŸeklinde oluyor. xyz kimi zaman 5 kimi zaman 250. Bu çatışmalar sonucunda eÄŸer müttefik kuvvetler askerlerinden ölen olmuÅŸsa, ÅŸimdiye kadarki yeküne eklenerek, “Harekatın baÅŸladığı günden bu yana ölen Amerikan askeri sayısı böylece 4.987′ye yükseldi” ÅŸeklinde bir cümle ile haber baÄŸlanıyor.

Peki neden kimse “Harekatın baÅŸladığı günden bu yana ölen Irak’lı sivil sayısı ÅŸuna yükseldi” demiyor. Yaklaşık bir senedir böyle bir rakam bekliyorum ama henüz açıklayan olmadı. Sanıyorum bu bilgi artık haber deÄŸeri taşımıyor. Çünkü her gün ölen onlarca sivil haftada bir ölen bir kaç batılı ülkenin askeri kadar ilgi çekici ya da ilginin çekilmesi gereken bir ÅŸey deÄŸil.

Bu rakamı haberlerden öğrenme umudumu keserek kendim araştırmaya karar verdim. Karşılaştığım rakamlar arasında beklediğim gibi uçurumlar var. Rakamlara geleceğim ama genel olarak gördüğüm kadarıyla savaş sonucu ölen insan tanımı yapılırken savaş ve peşi sıra getirdiği koşullar sonucu ölenler düşünülüyor.

Bu baÄŸlantıda okuduÄŸum makalede iki kurumdan farklı rakamlar geliyor. Iraq Body Counts isimli kurum ÅŸu ana kadar ölen Irak’lı sayısının 69660 ile 76112 arasında olduÄŸunu söylüyor. Bu sayı bulunurken Irak’ta müttefik güçler tarafından yapılan harekatlarda ölenler ile müttefik güçlere karşı düzenlenen saldırılarda ölen siviller göz önüne alınmış. Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health tarafından yürütülen bir çalışmaya göre ise 2003 yılından bu yana 601.027’si ÅŸiddet olayları ve saldırılar nedeniyle toplam 654.965 Irak’lı sivil ölmüş. Aradaki fark ise savaÅŸ nedeniyle oluÅŸan yoksulluk sonucu ortaya çıkan açlık ve hastalıklar yüzünden ölenlerin sayısı. Bu baÄŸlantıda aynı zamanda ölü sayısının saatte ve günde kaç kiÅŸi olduÄŸuda yazıyor ama ben bu rakamlardan istatistik yaratılmasını pek etik bulmadığımdan bahsetmiyorum.

Bir başka ağ alanında ölen sivil sayısının bir milyonu geçtiği belirtiliyor ve bir sayaçla gün gün takip ediliyor. Bu rakam benim okuduğum diğer yazılara göre biraz yüksek ancak rakamı nasıl topladıkları anlatılıyor. Yandaki resimde bu siteden alıntıdır ve kendiliğinden sürekli güncellenmektedir. Ümitim güncellemeye ihtiyaç olmaması tabii.

ABD hükümetine göre ise ölen sivil sayısı 30.000 civarında. ABD baÅŸkanının açıklamasına göre “abartıldığı kadar yüksek” deÄŸil yani.

Savaşın haklılığı ya da terörizm ile mücadele boyutunu bir yana bırakırsak bu korkunç rakamları aklımın almasında zorlanıyorum. Irak’ta her gün siviller ölüyor. Bu rakamlar her gün artıyor. Ölü sayısını 600.000 olarak düşünürsek Irak’taki son savaÅŸ su anda ölü sayısı açısından henüz otuzuncu sırada. Bu güne kadarki tüm savaÅŸlara ait listeye buradan ulaÅŸabilirsiniz. Ayrıca sevgili vikipedi’nin buradaki sayfasından da Irak savaşına ait farklı rakamlara ulaÅŸmanız mümkün.

Minyatür Dünya çalışması gezegenimizdeki eÅŸitsizlikleri ve sorunları ele alan BirleÅŸmiÅŸ Milletler verilerine dayali bir çalışma. Minyatur Dunya’da nüfus sadece 100 kiÅŸi.

Bu yüz kiÅŸinin 61′i Asya’lı, 12’si Avrupa’lı, 13′ü Afrika’lı, 8′i Kuzey 5′i Güney Amerikalı ve 1′i de Okyanusya’lı oluyor.

Yarısı kadın yarısı erkek. 47’si ÅŸehirlerde yaşıyor. 9′u özürlü.
47’sinin temel saÄŸlık ihtiyaçları karşılanmıyor. 18′inin temiz suyu yok.
Tüm Dünya servetinin yaklaşık %60′ı 6 kiÅŸinin.
13′ü aç ya da kötü besleniyor.
14′ü okuma yazma bilmiyor.
12’sinin bilgisayarı, bunların 3′ünün interneti var.
Yaşı 15-49 arası olan birisi HIV virusu taşıyor.
Buzdolabı, yatağı, gardrobu ve bir çatısı olanlar kalan %75′ten daha zengin.
18′i günde en fazla 1 dolar 53′ü en fazla 2 dolar ile geçiniyor.

Çalışmanın sonunda verilen mesaj aslında bir çoğumuzun okurken aklından geçen şey oluyor:

“Sahip olduÄŸuna şükret”

Minyatür Dünya ile ilgili daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Ülkemizde bu sorunların bir çoğu geçerli hatta bazılarının fazlası var. Ama böyle bir çalışma bulamadım. O yüzden bence buna bir göz atın.

Internet’te her gün düzenli olarak girdiÄŸimiz aÄŸ alanlarının sayısı gittikçe artıyor. Artık gazetenin basılı hali ya da posta kutusunun anahtarla açılan türü gittikçe daha az kullanılır hale geldi. Artık hepimizin sık kullanılanlar diye bir listesi ve burada bir çok kayıtı var.

Sevgili Time dergisi bu durumu Amerikan kanı taşımasının etkisiyle olsa gerek biraz duygusallaÅŸtırarak bir yazı haline getirmiÅŸ. Yazının baÅŸlığı “Olmadan yaÅŸayamayacağımız 25 aÄŸ alanı”(25 sites we can’t live without).

Listenin ÅŸampiyonu Amazon.com alani. 20 yaÅŸ ve üzerinde obezitenin %55′e ulaÅŸtığı hareketi sevmeyen bir ülke için gayet normal bir seçim olmuÅŸ doÄŸrusu. Listemizin ikinci sırasında BBC.co.uk üçüncü sırasında bir çok ÅŸehir içinde aranılan mekanların bulunmasını saÄŸlayan citysearch.com sitesi bulunuyor. Listede google 12. sırada, wikipedia ise ancak 24. sırada bulunuyor. Ozellikle bu son ikisinin en baÅŸta olması gerektiÄŸi konusunda ısrarlıyım. Ancak Time dergisi alışveriÅŸ ve sosyal paylaşım sitelerini daha hayati bulmuÅŸ olmalı. Tabi bunların aÄŸ ortamında yapılması sonucu ortaya çıkacak hayatın ne kadar yaÅŸanilabilir olduÄŸu konusunda bir tartışmaya girilmemiÅŸ.

Gittikçe artan ağ hizmetlerinin günlük bunaltı içinde işimize yarar gözükmesinin yanında, insanlar arası etkileşimi azaltması bu işi biraz düşünülmesi gereken bir hale getiriyor.

Ayrıca yine Time’da yayınlanan en kötü beÅŸ alanı da buradan ulaÅŸabilirsiniz.

Dünyamızın yeni 7 harikasının seçimi sonuçlandı. 21 aday harikanın (?) katıldığı seçimde daha önce listede olmayan 7 harikanın harikalığı tescillendi. Bu cümleyide yazmak bana garip geldi. Sanki top 10 listesi oluşturuyor gibi seçim yapmanın dahası bunun 7 ile sınırlanmış olmasını aklım pek almadı.

Yeni harikalarımız Çin Seddi (Çin), Petra antik kenti (Ãœrdün), Ä°sa Heykeli (Brezilya), Macchu Pichu kayıp ÅŸehiri (Peru), Chichen Itza piramidi (Meksika), Coliseum (Italya) ve Tac Mahal (Hindistan) oldular. Hala var olan tek eski harika olan Mısır’daki Giza piramitleri ise eski harika nasıl listeden çıkar denmesin diye hakikaten tam bir rezillik örneÄŸi olacak ÅŸekilde onur ödülüne layık görüldü. Boylece Mısır halkının da kalbi kırılmamış oldu.

Listeye giremeyen harika adayları arasında Ayasofya, Eiffel Kulesi, Özgürlük anıtı, Alhambra sarayı, Sidney Opera binası ve Kremlin sarayı gibi meÅŸhur yerlerde bulunuyor. Åžahsen ülkemizde bulunan Ayasofya’ya bir mansiyon dahi verilmemesi beni çok üzdü. Halkımızın bu konuda kayıtsız kalmayacağından eminim.

UNESCO da bu seçimden rahatsız olacak ki bir açıklama yayınlayarak, seçimin tüm dünyanın seçimi olmadığını sadece internet üzerinden bir oylama olduÄŸunu belirtmiÅŸ ve eski harikalara bir saygısızlık edilmemesi gerektiÄŸini belirtmiÅŸ. Seçimdeki lakayıtlığa bir örnek vermek gerekirse Brezilya’da (ülkemizde de çeÅŸitli oylamalar için sıklıkla uygulanan tarzda) bir Ä°sa’ ya oy verin kampanyası yürütülmesini gosterebiliriz.

Bu seçim ile ilgili yazıma son vermeden once gerçek yedi harikayı da burada anarak saygımı ifade etmek isterim.