HANS
HANS yani uzun adiyla Head and Neck Support System uzun
yillardir cesitli motorsporlarinda kullanilan ve 2003 yilindan itibaren Formula1 aracalarinda kullanilmaya baslanan bir guvenlik aracidir.
Kullanim amaci basitce kazlar sonrasi olusan buyuk
hiz azalmalarinada pilotun kafasina ve boynuna binecek
yuku cok ufak degerlere indirmektir. Bu da
boyun ve kafatsi yaralanma ve kiriklarini azaltmaktadir. HANS in en onemli ozelligi diger yol araclarindaki
AIRBAG ve aktif gerilimli emniyet kemerlerinin aksine tamamen pasif durumda
calismasi ve herhangi bir elektronik
sensore bagli olmamasidir.
HANS 1980 Dr. Robet
Hubbard tarafindan tasarlanmistir. Calisma prensibi son derece basittir. Surucu emniyet kemerleri
tarafindan koltuguna sikica baglanmis olsada, kaza esnasinda
boyun ve kafa desteksiz bir sekilde bulunmaktadir.
Ayni zamanda surucu kaski kafa
agirligini arttirir ve kaza aninda
basin one dogru hizlica savrulmasi
boyun kaslarinin karsilayamayacagi bir yuk yaratir. Kazalarda yaralanma ve olumlere sebep olan ciddi etkenlerden
biri budur.
HANS surucu tarindan
giyilen karbon fiberden uretilmis, tasmaya
benzer, boynun etrafina dolanan ve emniyet kemerinin
omuz ksmina baglanan bir tutucudur.
HANS ayrica surucu kafaligina uc noktadan baglanir
ve normal surus esnasinda hareketleri kisitlamaz. Bu sekilde kaza esnasinda surucunun boyun ve kafatasina binecek
yuk azaltilmis olur.
HANS kaza esnasinda kafanin oynamasin 44%, boyuna binen yuku 86% ve kafatasinin one dogru ivmelenmesini 68% azaltir.
2003 yilinda Formula 1 araclarinda
kullanimi zorunlu hale getirilmis olan HANS, basta suruculer tarafindan rahatsizlik vermesi nedeniyle istenmesede, bu donemden sonraki kazalarda boyun sakatlanmalarini neredeyse ortadan kaldirmistir.
KASK
Formula 1 pilotlari icin en koruyucu elemanlardan biridir. Yaklasik 1.25 kg
lik agirliga sahiptir. Karbon fiber ve kusun
gecirmez yeleklerde de kullanilan kuvvetlendirilmis plastikten olusur. Dis yuzeyi aleve
dayaniklidir. Gorusu saglayan seffaf
kismi ozel bir polikarbonattan olusur ve carpisma
korumasi. alev korumasi ve kusursuz bir
gorus saglar. Ust tabakasi bugu
olusumunu onleyen filter ile kaplidir. Ustunde sokulebilir
bir cok katman
vardir. Kirlenmesi durumunda ust katmanlar surucu tarafindan sokulup atilabilinir. Kasklarin bir ozelligide
uzerlerindeki resim ve boylarain tamamen
el ile yapilmasi ve bunun saatler
hatta gunler almasidir.
Kokpit (Cockpit / Survival Cell)
Modern Formula 1 araclarini kalbi olan monokok
yapili bu bolume
‘tub’ adi da verilir. Bu bolum
kokpiti ve surucunun yasam hucresini barindirir ve ayni zamanda
sasinin temel parcasidir ve on suspansiyonla motor blogu dogrudan buraya baglidir. Bu yuzden hem guvenlik hem yapisal ozellikler acisindan cok guclu olmasi
gereklidir.
Diger
tum araclar gibi monokok govde
karbon fiberden yapilir. Bu bolumun yapimi takim teknisyenlerinin
en cok vaktini alan istir.
Yuzlerce karbon fiber bilesenin cok kuvvetli yapistiricilarla
birbirine yapistirilmasi sonucu olusur.
Bir
cok Formula 1 surucusunun kazalar sonucu hayatta kalmasinin en onemli nedeni bu
yasam hucresidir.
Yapisi
surucunun gerektiginde aractan mumkun oldukca hizli inmesine
olanak verecek sekildedir. Kurallara gore bu sure 5 saniye olabilmelidir ve sadece direksiyon cikarilarak yapilabilmelidir. (Kurallar ayni zamanda surucunun gerektiginde direksiyonu 5 saniye icinde tekrar
yerine takabilmesi zorunlulugunuda getirir). Carpisma korumali yasam hucresinin on ve arka tarafindadir. Ayrica surucunun tepesinde taklalarda surucuyu koruyacak bir aksamda
bulunmaktadir. Son yillarda
suruculerin korumalarinin arttirilmasi acisindan yasam hucresinin en cok darbe alan
kismi olan kenarlari
kuvvetlendirilmistir.